เทศกาลกินเจเดือนเก้า (เก้าอ๊วงเจ)

    ประเพณีการกินเจเดือนเก้า หรือเทศกาลกินเจกำหนดเอาวันตามจันทรคติ คือเริ่มต้นตั้งแต่วันขึ้น 1ค่ำ ถึง 9 ค่ำ ตามปฏิทินจีนทุกๆ ปี รวม 9 วัน 9 คืน


     คำว่า “เจ” หรือ “แจ” ในภาษาจีนมีความหมายทางพุทธศาสนาฝ่ายมหายานว่า “อุโบสถ” ส่วนกินเจ หมายถึง การรับประทานอาหารก่อนเที่ยง ถ้ารับประทานหลังเที่ยง จะเรียกว่า กินเจไม่ได้ เนื่องจากการถืออุโบสถ ของจีน ซึ่งไม่กินเนื้อสัตว์ จึงเพี้ยนไปว่าการไม่กินเนื้อสัตว์เป็นการกินเจ ทั้งที่การไม่กินเนื้อสัตว์เรียกว่า “กินสู่” เรื่องการกินเจนี้คนทั่วไปเข้าใจว่าเป็นพิธีที่เกี่ยวข้องทางพุทธศาสนา แต่ความเป็นจริงแล้วเป็นการบูชา กษัตริย์เป๊งกษัตริย์องค์สุดท้ายของราชวงศ์ซ้องซึ่งสิ้นพระชนม์โดยทรงทำอัตวินิบาตกรรมในขณะที่เสด็จไต้หวัน โดยทางเรือ เมื่อมีพระชนมายุได้ 9 พรรษา พิธีบูชาเพื่อระลึกถึงราชวงศ์ซ้องนี้มีแต่เฉพาะมณฑลฮกเกี้ยน ซึ่งเป็น ดินแดนชิ้นสุดท้ายของราชวงศ์ซ้องเท่านั้น โดยชาวฮกเกี้ยนได้จัดทำพิธีดังกล่าวนี้ขึ้นด้วยการอาศัยศาสนา บังหน้าการเมือง การที่เผยแพร่สู่เมืองไทยได้นั้น เพราะชาวแต้จิ๋วที่อพยพจากฮกเกี้ยนนำมาเผยแพร่อีกทอดหนึ่งและเนื่องจากการทำพิธีดังกล่าวใช้สีเหลืองทุกสิ่งทุกอย่าง ซึ่งถือเป็นสีของพระเจ้าแผ่นดินฉะนั้นสิ่งที่เกี่ยวเนื่องกับการกินเจจึงมักใช้สีเหลือง แม้กระทั่งธงที่ปักตามร้านขายอาหารเจ เป็นต้น

    ตามคติของมหายานนั้นเขาถือพระเคราะห์ทั้ง 9 คือ พระอาทิตย์ พระจันทร์ พระอังคาร พระพุทธ พระหฤหัสบดี พระศุกร์ พระเสาร์ พระราหู และพระเกตุ เพราะพระเคราะห์เหล่านี้มีอิทธิพลอยู่เหนือธาตุน้ำ ธาตุลม ธาตุไฟ และธาตุทอง ซึ่งธาตุทั้ง 4 นี้ มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อชีวิตของมนุษย์ด้วยเหตุนี้ผู้คนจึงบูชา พระเคราะห์ดังกล่าว (ประยงค์ อนันทวงศ์ , มปป, : 37-39 ) ดังนั้น การกินเจของชาวจีนจึงเป็นการถือศีลบูชาดาวเคราะห์ทั้ง 9 ดวง และถือไป 9 วัน เริ่มต้นวันข้างขึ้นเดือนที่ 9 (ของจีน)

    ชายหญิงใด เมื่อถึงเทศกาลกินเจ ก็จะต้องสมาทานรักษาศีล 5 ก่อน แล้วจึงเริ่มอธิษฐานกินเจ การกินเจกี่วันนั้นขึ้นอยู่กับแรงศรัทธาของแต่ละบุคคล แต่อย่างน้อยมักจะไม่ต่ำกว่า 7 - 9 วัน

    คนที่เลื่อมใสศรัทธา เมื่อสมาทานรักษาศีล 5 ข้อ ตามหลักพุทธศาสนาแล้ว ก็จะเริ่มกินเจในวันนั้นเป็นต้นไป กินเจ คือ การกินอาหารเฉพาะพืชผัก ต้องงดเว้นอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ทุกชนิด ตลอดจนอาหารที่ปรุงมาจากเนื้อสัตว์ด้วย เช่น เนื้อวัว ควาย หมู ปู กุ้ง ไขมันสัตว์ น้ำปลาที่ทำจากปลา ตลอดจนน้ำที่เป็นเครื่องดองของมึนเมาทุกชนิด อาหารจำพวกผักจะกินได้แทบทุกชนิด แต่ท่านมีข้อให้ยกเว้นพืชผักบางชนิดที่มีกลิ่นฉุนจัด เช่น

  1. กระเทียม 2. หัวหอมแดง และหอมใหญ่ 3. กุ่ยช่าย 4. หลักเกียว 5. ใบยาสูบ
ทั้งหมดนี้ เป็นพืชผักที่มีกลิ่นฉุนรุนแรง แม้บางอย่างจะจัดเป็นพืชสมุนไพร แต่เป็น พืชผักที่กระตุ้นให้คนเกิดความกำหนัด ทำให้เกิดกิเลส จึงให้ลดเสียในระหว่างที่มีการถือศีลกินเจตามเทศกาล