ประเพณีการกินเจเดือนเก้า
หรือเทศกาลกินเจกำหนดเอาวันตามจันทรคติ คือเริ่มต้นตั้งแต่วันขึ้น
1ค่ำ ถึง 9 ค่ำ ตามปฏิทินจีนทุกๆ ปี รวม 9 วัน 9 คืน
คำว่า เจ หรือ แจ ในภาษาจีนมีความหมายทางพุทธศาสนาฝ่ายมหายานว่า
อุโบสถ ส่วนกินเจ หมายถึง การรับประทานอาหารก่อนเที่ยง ถ้ารับประทานหลังเที่ยง
จะเรียกว่า กินเจไม่ได้ เนื่องจากการถืออุโบสถ ของจีน ซึ่งไม่กินเนื้อสัตว์
จึงเพี้ยนไปว่าการไม่กินเนื้อสัตว์เป็นการกินเจ ทั้งที่การไม่กินเนื้อสัตว์เรียกว่า
กินสู่ เรื่องการกินเจนี้คนทั่วไปเข้าใจว่าเป็นพิธีที่เกี่ยวข้องทางพุทธศาสนา
แต่ความเป็นจริงแล้วเป็นการบูชา กษัตริย์เป๊งกษัตริย์องค์สุดท้ายของราชวงศ์ซ้องซึ่งสิ้นพระชนม์โดยทรงทำอัตวินิบาตกรรมในขณะที่เสด็จไต้หวัน
โดยทางเรือ เมื่อมีพระชนมายุได้ 9 พรรษา พิธีบูชาเพื่อระลึกถึงราชวงศ์ซ้องนี้มีแต่เฉพาะมณฑลฮกเกี้ยน
ซึ่งเป็น ดินแดนชิ้นสุดท้ายของราชวงศ์ซ้องเท่านั้น โดยชาวฮกเกี้ยนได้จัดทำพิธีดังกล่าวนี้ขึ้นด้วยการอาศัยศาสนา
บังหน้าการเมือง การที่เผยแพร่สู่เมืองไทยได้นั้น เพราะชาวแต้จิ๋วที่อพยพจากฮกเกี้ยนนำมาเผยแพร่อีกทอดหนึ่งและเนื่องจากการทำพิธีดังกล่าวใช้สีเหลืองทุกสิ่งทุกอย่าง
ซึ่งถือเป็นสีของพระเจ้าแผ่นดินฉะนั้นสิ่งที่เกี่ยวเนื่องกับการกินเจจึงมักใช้สีเหลือง
แม้กระทั่งธงที่ปักตามร้านขายอาหารเจ เป็นต้น
ตามคติของมหายานนั้นเขาถือพระเคราะห์ทั้ง
9 คือ พระอาทิตย์ พระจันทร์ พระอังคาร พระพุทธ พระหฤหัสบดี พระศุกร์
พระเสาร์ พระราหู และพระเกตุ เพราะพระเคราะห์เหล่านี้มีอิทธิพลอยู่เหนือธาตุน้ำ
ธาตุลม ธาตุไฟ และธาตุทอง ซึ่งธาตุทั้ง 4 นี้ มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อชีวิตของมนุษย์ด้วยเหตุนี้ผู้คนจึงบูชา
พระเคราะห์ดังกล่าว (ประยงค์ อนันทวงศ์ , มปป, : 37-39 ) ดังนั้น
การกินเจของชาวจีนจึงเป็นการถือศีลบูชาดาวเคราะห์ทั้ง 9 ดวง และถือไป
9 วัน เริ่มต้นวันข้างขึ้นเดือนที่ 9 (ของจีน)
ชายหญิงใด เมื่อถึงเทศกาลกินเจ ก็จะต้องสมาทานรักษาศีล
5 ก่อน แล้วจึงเริ่มอธิษฐานกินเจ การกินเจกี่วันนั้นขึ้นอยู่กับแรงศรัทธาของแต่ละบุคคล
แต่อย่างน้อยมักจะไม่ต่ำกว่า 7 - 9 วัน
คนที่เลื่อมใสศรัทธา เมื่อสมาทานรักษาศีล
5 ข้อ ตามหลักพุทธศาสนาแล้ว ก็จะเริ่มกินเจในวันนั้นเป็นต้นไป กินเจ
คือ การกินอาหารเฉพาะพืชผัก ต้องงดเว้นอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ทุกชนิด
ตลอดจนอาหารที่ปรุงมาจากเนื้อสัตว์ด้วย เช่น เนื้อวัว ควาย หมู ปู
กุ้ง ไขมันสัตว์ น้ำปลาที่ทำจากปลา ตลอดจนน้ำที่เป็นเครื่องดองของมึนเมาทุกชนิด
อาหารจำพวกผักจะกินได้แทบทุกชนิด แต่ท่านมีข้อให้ยกเว้นพืชผักบางชนิดที่มีกลิ่นฉุนจัด
เช่น
-
- กระเทียม 2. หัวหอมแดง และหอมใหญ่ 3. กุ่ยช่าย 4. หลักเกียว
5. ใบยาสูบ
ทั้งหมดนี้ เป็นพืชผักที่มีกลิ่นฉุนรุนแรง แม้บางอย่างจะจัดเป็นพืชสมุนไพร
แต่เป็น พืชผักที่กระตุ้นให้คนเกิดความกำหนัด ทำให้เกิดกิเลส จึงให้ลดเสียในระหว่างที่มีการถือศีลกินเจตามเทศกาล